Kinderen

Bidden met kinderen

(1)

Bidden neemt naast het vertellen of lezen van bijbelverhalen een belangrijke plaats in bij de geloofsopvoeding, het is de meest persoonlijke uiting van geloof. Bidden is één van de manieren waarop we ons geloof in praktijk brengen. We willen God leren kennen in de verhalen die ons over God zijn overgeleverd, en we delen ons leven met God in het gebed.

Waarom zouden we bidden?
Waarom zouden we bidden? Niet omdat het ‘ergens’ goed voor is, maar omdat we weten dat we niet alleen zijn. Door het gebed laten we zien dat we dat beseffen; dat we beseffen dat God er is. In het bidden vertel je aan God wat je bezighoudt. Ook al krijg je niet meteen een antwoord, toch helpt bidden je om beter te begrijpen wat er gebeurt. Bidden is een gesprek(je) met God waarin van alles aan de orde kan komen. Van wat je tegenkomt in de wereld om je heen of wat er in je opborrelt als je even stil bent. Alle vragen en gevoelens mogen een plek hebben. Bidden is ook dat wat jou bezighoudt, uitspreken in een gebed. Vragen of je iets van Gods aanwezigheid mag merken in je leven. Vragen om kracht om jezelf of een situatie te veranderen. Namen noemen van mensen om wie je je zorgen maakt.

Eten en slapen
Bidden leer je door het te doen. Dat gebeurt meestal in het gezin, door ouders op momenten die we zó belangrijk vinden dat we die willen markeren met een ritueel; het bidden. Vaak zal dat zijn bij de gezamenlijke maaltijd en bij het slapen gaan. We kunnen danken voor het eten en er Gods zegen over vragen. We kunnen Gods hulp vragen om te leren onze overvloed te delen met anderen. De gezamenlijke maaltijd is ook de gelegenheid om elkaar te vertellen wat je die dag hebt meegemaakt, gezellig samen zijn en verbondenheid voelen. Ook hierin kun je de zorg van God ervaren en daarvoor danken.

Ook het slapen gaan is een geschikt moment om met kinderen te bidden. De meeste ouders nemen er de tijd voor. Het kind kan vertellen wat het die dag heeft meegemaakt. Het kan de meer persoonlijke dingen vertellen. Er is ook tijd, rust en stilte om God toe te laten. In het gebed kunnen we met het kind dat wat het bezig houdt aan God vertellen. Misschien zijn er dingen om voor te danken of vragen we God om hulp. Het kind kan er moeite mee hebben dat het iets verkeerd heeft gedaan. Dan kunnen we God om vergeving en om hulp vragen om het voortaan beter te doen. En we vragen God om over het kind de wacht te houden.

Een kapstok voor gebed
Een gebed kan over van alles en nog wat gaan. Soms kan het helpen om aan de hand van een paar woorden een gebed richting te geven; als een soort kapstok om je ervaringen en gevoelens ‘ aan te hangen’. De volgende vier begrippen zijn bedoeld als zo’n kapstok:
• Verwondering
Je kunt jezelf steeds opnieuw verwonderen over je bestaan. Ik besta, ik heb een lichaam, de zon schijnt, de wereld draait. Hoe wonderlijk! Juist kinderen kunnen zich echt verwonderen. Het gebed is bij uitstek een moment om woorden te geven aan die verwondering. Dat zijn vaak woorden van dankbaarheid.
• Verbijstering
Naast de verwondering is er de verbijstering over wat niet hoort te bestaan; ziekte, geweld, pesten, honger en de kloof tussen rijk en arm. Het is goed om je te blijven verbijsteren en geen eelt op je ziel te laten groeien. Je kunt kinderen in een gebed heel goed betrekken in het leed dichtbij en ver weg. Zij weten vaak genoeg mensen – en dieren- om voor te bidden. Een moment om te denken aan degenen die het moeilijk hebben en verdrietig zijn.
• Verantwoordelijkheid
Je kunt leed niet zomaar oplossen en het lot niet keren, maar je kunt wel blijven opkomen voor recht en gerechtigheid. Bidden maakt je ook verantwoordelijk. Dat is een notie die je kinderen kunt bijbrengen en die ze ook kunnen begrijpen. We bidden voor slachtoffers van natuurrampen en doen daarna geld in het spaardoosje. Denken aan en in actie komen liggen in elkaars verlengde.
• Verwachting
Hopen is een niet uit te leggen geloven; dat er in deze wereld iets anders aan het groeien is, iets goeds. In de bijbel wordt hoop ook wel aangeduid met begrippen als: het koninkrijk van God of een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Kinderen weten wat hoop is. Ze hopen dat ze het cadeau van hun dromen zullen krijgen of dat ze een medaille zullen winnen tijdens de turnwedstrijd. Ze kijken ergens naar uit. Dat hopen is een centraal begrip in het christelijk geloof. Het is niet passief – ‘ stil maar, wacht maar, alles wordt nieuw’ – maar een actieve verwachting die richting geeft.

(2)

Hoe doe je dat, bidden? Met eigen woorden of met een gebed uit een boekje, bid je vaste gebeden of iedere dag een ander gebed? En, hoe doe je dat met kinderen?

Bidden met kinderen houdt in dat het gebed in verstaanbare taal moet zijn waarbij kinderen kunnen voelen dat het gebed ook over hun leven en hun wereld gaat. Het moet dus zoveel mogelijk zijn afgestemd op hun bevattingsvermogen en woordenschat.

Er zijn verschillende vormen van gebed:

• Vaste gebeden zoals bij de maaltijd, het Onze Vader.  Hierin klinkt een hele traditie mee en dat geeft deze gebeden een bijzondere kracht. Deze gebeden kun je altijd bidden ook of juist als je ergens geen woorden voor hebt, bijvoorbeeld bij verdriet of blijdschap.
• Vooraf geformuleerde gebeden uit gebedenboeken mits deze een concrete verbintenis leggen met God en de leef- en belevingswereld van het kind. ‘Goede’ gebeden  kunnen je op nieuwe gedachten brengen en je iets geven om over na te denken.
• Spontane zelfgeformuleerde gebeden, zoals je samen dankend en vragend voor het slapen gaan de dag aan God voorlegt. Zo laat je je kind zich met eigen woorden tot God richten en bouwen kinderen zelf aan hun relatie met God.
• Het gezamenlijk gebed, vaste momenten waarop je samen met de kinderen kunt bidden. Dit gezamenlijk bidden vormt een onderdeel van het gezamenlijke leven in het gezin. Ieder zal dit inpassen naar gelang de eigen situatie.

 

Er zijn vele vormen van bidden: met woorden; in stilte; met een lied; met muziek; met gebaren en beelden en met symbolen en rituelen. Belangrijk is het een vorm te zoeken waarbinnen zowel de opvoeder als het kind ruimte vinden om richting te kiezen naar God toe.

 

Beeld van God

Jonge kinderen hebben vaak niet zo’n moeite om woorden te vinden waarin zij God kunnen aanspreken. Zij spreken zich direct en onbevangen uit voor God, leggen Hem onbekommerd hun vragen voor en hebben er een groot vertrouwen in dat God hun wensen inwilligt. Kinderen moeten zich op hun gemak kunnen voelen bij het bidden. Zij moeten ervaren: God, die zo groot en goed is, houdt van mij zoals ik ben, ondanks mijn fouten en zwakheden. Voor kinderen, en voor volwassenen, is deze ervaring van Gods liefde van grote waarde. Spreken met God vraagt een waarheidsgetrouw godsbeeld; God als de Ander die zich niet laat manipuleren.

Als kinderen ouder worden komen er vragen: Luistert God wel? Hoe kan ik dat weten, want Hij zegt niets terug? Dit zijn eigenlijk vragen over het beeld dat zij van God hebben. De vragen bieden een mooi aanknopingspunt om hierover met je kind in gesprek te gaan.

Als kinderen van jongs af aan meemaken dat bidden op verschillende manieren kan, zullen zij zich later vrijer voelen in het zoeken en vinden van een manier die bij hen past. Zo krijgt het kind de kans om te groeien in het eigen geloof.

 

Bidden met tieners

Tieners maken zich los van de thuissituatie, trekken zich terug en keren zich soms af van bepaalde vormen van bidden. Met levensvragen en God zijn ze vaak nog wel bezig maar de vormen zijn wel anders. Ze schrijven dagboeken, gedichten en teksten waarin ze veel van hun vragen en verlangens verwoorden. Of ze luisteren naar popsongs en vinden in de muziek en de tekst herkenning van wat hen bezighoudt.

Het praten over bidden en het samen bidden kan weerstand op gaan roepen. Als opvoeder zul je de tiener ook in het bidden los moeten laten. Het is een periode van ‘zelf doorgaan, maar tieners niet al te nadrukkelijk erbij willen betrekken’. Je kunt tieners helpen om tot een zelfstandig gebedsleven te komen door goede ‘gebeden’ boeken aan te reiken die hen bemoedigen.

Tips:

• Een kind dat dat wil kan ook zelf een gebed maken en dat ook hardop bidden. Denk eens aan een vaste dag waarop een kind mag ‘voorbidden’.
• Een ‘vast’ gebed voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld in de Advent en Veertigdagentijd.
• Een gebedendoosje of een gebedsdobbelsteen waaruit je een gebed kiest.
• Kies eens voor een lied.
• Wil je kinderen bij het gebed betrekken?  Vraag voor wie of waarvoor ze willen bidden en verwerk dat in een gebed.

Bep Willers- van Oostwaard

Snuffelviering

Op zondag 30 mei was er in de Regenboog voor de eerste keer een snuffelviering: een viering voor peuters en kleuters. De organisatie berustte bij de werkgroep jonge ouders, die ongeveer een keer per maand bijeenkomen om te praten over thema’s rond Kind & Geloof.  Voorganger was ds. Inge Smidt en de piano werd bij het zingen bespeeld door Wilfred van de Wal.

Op een zonnige middag kwamen kinderen ouders, opa en oma’s bij elkaar om met elkaar in een heel ongedwongen sfeer te zingen, te bidden en te luisteren.

De jongsten zaten op kleden en kussentjes vooraan, daar achter de ouderen.

De dienst was opgebouwd als een ‘normale’ dienst. Dus met een welkomstgroet van de voorganger, met een gebed aan het begin en aan het eind van de dienst en met natuurlijk een aantal liedjes. Centraal stond het verhaal van de vijf broden en de twee vissen, dat door Inge Smidt werd verteld aan de hand van een prachtige Powerpoint presentatie.

In het midden van de kring stond een reusachtige mand met indrukwekkende broden en zelfs twee (knuffel)vissen. Vijf jonge leerlingen voegden tijdens het verhaal de daad bij het woord en namen een brood ter hand om het uit te delen aan de overige aanwezigen.

Het zingen van de liedjes verliep vlot, ook doordat sommige ouders thuis al met hun kind(eren) hadden geoefend.

Het werd een inspirerende bijeenkomst waar jong en oud zich vol enthousiasme lieten meevoeren in een aanschouwelijke vertelling over de liefde en de zorg van Jezus, die ons liet zien hoe God van mensen houdt. We zagen dat er bij God altijd overvloed is, van eten en drinken, maar ook van liefde.

Na een goed half uur was er voor de kinderen limonade en een kleurplaat, en voor de volwassenen koffie en thee. De ontbijtkoek smaakte álle leeftijdscategorieën. Er werd nog een tijd gezellig nagepraat en de aanwezigen zagen terug op een zinvolle viering. Een vervolg zal er dan ook zeker komen.

Wie mee wil praten in de werkgroep, mee wil werken aan een viering of gewoon op de hoogte wil blijven van komende vieringen kan zich aanmelden bij suusenpeet@casema.nl

John F. Boon

Spetters

De repetities van het kinderkoor Spetters zijn op woensdagavond: voor kinderen van 4 tot 8 jaar van 18.30 uur tot 19.15 uur, en voor aanmelding en/of informatie kun je contact opnemen met mevr. Karin van Dorsselaer.